Kaza Çeşitleri ve Tanımları

 

KAZA ÇEŞİTLERİ VE TANIMLARI:

 

Hastanelerde yatarak tedavi gören hastaların % 10’ dan fazlası, ölenlerin % 151 kaza geçiren insanlardır. İstatistiklere göre ülkemizde her yıl trafik kazalarında, Irak’taki çatışmalarda ölenlerden daha fazla insan ölmektedir. Kazalar, gerçekleştikleri yere ve oluş biçimlerine göre aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir:

Trafik kazaları; ölümlü kazaların birinci sırasındadır. Çoğunluğu kara yollarında meydana gelen bu tür kazalar, gö­rülme sıklığı yönünden de üçüncü sıradadır.

 

 

Ev kazaları; en sık gerçekleşen kazalardır. Ev kazalarından en sık karşılaşılanlar; kesilmeler, yanmalar, zehirlenme­ler, düşmeler ve elektrik çarpmasıdır.

İş kazaları; kişilerin meslekleri nedeniyle karşılaştıkları ve görülme sıklığı yönünden ikinci sıradaki kazalardır. Özel­likle yer altında, inşaatlarda, kimyasal madde üreten fabrikalarla demir çelik fabrikalarında en fazla oranda iş kazası meyda­na gelir. İş kazaları, bedensel yorgunluğun arttığı zamanlarda daha çok olur.

Kitlesel kazalar; deprem, fırtına, su baskınları, yangın, toprak kaymaları gibi olaylar sırasında gerçekleşir. Panik, kit­lesel kazalarda ölüm ve yaralanmaları artıran bir etkendir.

Spor kazaları; spor karşılaşmaları sırasında olan düşme, çarpma, burkulma vb. şekillerde gerçekleşerek daha çok yaralanmalara neden olan kazalardır.

Diğer kazalar; uçak, tren, gemi gibi taşıt kazaları bu grupta değerlendirilir. Nükleer kazalar gibi çok nadiren gerçek­leşen kazalar da bunlardandır.

 

 

HANGİ TİP KAZA OLURSA OLSUN YAPILACAK EN ÖNEMLİ UYGULAMA İLK YARDIMDIR. KAZALARDA UYGULANACAK İLK YARDIMIN “ON BA­ŞARI ANAHTARI” DENİLEN KURALLARI ŞÖYLE SIRALANABİLİR:

 

* Kazazedenin güvenliği sağlanıp zaman yitirilmeden ve endişeye kapılmadan ilk yardım uygulanmalıdır.

* Kaza yerinde kalabalık oluşması engellenmelidir.

* Kaza geçiren kişiye, güven ve moral verecek sözlerle yaklaşılmalıdır.

* Solunum durmuşsa yapay solunum uygulanmalı ve temiz hava sağlanmalıdır.

* Kalp atımı yoksa kapalı kalp masajı yapılmalıdır.

* Kanama varsa durdurulmalıdır. -

* Yara varsa dış etkilerden korumalıdır.

* Şoka engel olmalı, hastayı olabildiğince az hareket ettirmelidir.

* Zaman geçtikçe durumun kötüye gitmesini önlemek için acil önlemler alınmalıdır.

* Vücut sıcaklığının korunması gerektiğinden, kaza geçiren kişinin giysileri tamamen çıkarılmamalıdır.

* Tüm olanaklar kullanılarak kaza geçiren kişi en yakın sağlık kuruluşuna ulaştırılmalı ya da hekim getirilmelidir.

 

 

 KAZALARDAN KORUNMAK İÇİN BİLİNMESİ GEREKEN TEMEL İLKELER ŞUNLARDIR:

               Kazalardan korunma Kazalardan korunma, hastalıklardan korunma kadar önemlidir. Çünkü hızlı nüfus artışı, insanların sayısını, yani risk gruplarını artırır. Hızla gelişen teknoloji de kazalara neden olabilecek etkenlerin artmasında etkilidir. Çocuklar, yaşlılar, ge­beler ve akıl hastaları, kazalar açısından önemli risk gruplarıdır. İnsanların davranışlarını bilgisiz, sorumsuz, dikkatsiz ve ku­ralları çiğneyerek yapmaları kazaların temel nedenlerindendir. Oysa dikkat, bilgi, kurallara uyma ve önceden alınacak ön­lemlerle kazaların çoğu önlenebilir. Kaza sonucu gerçekleşen ölüm, yaralanma, araç gereç kaybı, aileler ve toplum için yı­kım olur. İnsanların beden ve ruh sağlıkları bozulur. Kazalarla zaman kaybı ve iş gücünün azalması sonucunda üretim düşer. Ülke ekonomisi olumsuz yönde etkilenir. Bu olumsuzluk­ların önlenmesinin kazalardan korunarak ve kazaları önlemeye çalışarak sağlanabileceği bi­linmelidir.

* İlk ilke sürekli eğitim ve denetim olduğundan her insan, çevresindekileri eğitmeli, öğrendiklerini alışkanlık durumuna getirmeleri için onları izlemeli ve denetlemelidir.

* Kişiler; görevlerini, sorumluluklarını ve bunların gerektirdiği doğru davranışları bil­melidir.

* Her insan, yapacağı işle ilgili yeterli bilgi ve beceriye sahip olmalı, bu bilgi ve bece­rilerini yerinde ve zamanında kullanabilmelidir.

* Tüm dikkat, yapılan işe verilerek çalışılmalıdır.

* Niteliğinden ve temizliğinden emin olunmayan maddeler yenilip içilmemelidir.

* İş yapılırken gerekli gözlük, baret, maske, emniyet kemeri gibi koruyu­cu araç ve gereçler kullanılmalıdır.

 

EV KAZALARI

Ev kazası, bir evin içinde veya çevresinde meydana gelen ve çoğunlukla önlenebilen kazalardır. Çocukluk yaş grubunda görülen kazaların büyük kısmı evlerde meydana gelmektedir. Çocukların davranışsal ve fiziksel özelliklerinin erişkinlerden farklı olması; ayrıca yaşam alanlarının erişkinler tarafından ve onların fiziksel özelliklerine göre tasarlanması çocukların ev kazalarına daha fazla maruz kalmalarına neden olmaktadır.

Evlerde özellikle ilk 5 yaş içindeki çocuklarda en sık görülen yaralanmalar;

·         düşmeler,

·         zehirlenmeler,

·         yanıklar,

·         suda boğulmalar,

·         elektrik çarpması,

·         hayvan ısırıkları,

·         kesici-delici alet yaralanmaları vb.' dir.

 

Neden önemlidir ?

İngiltere'de kazaların % 40' ı evde oluşmakta ve yılda yaklaşık olarak 7000' i bu
kazalar sonucu ölmektedir. Amerika' da yapılan bir çalışmada tüm çocukluk çağı
kazalarının üçte ikisinin, beş yaş ve altındaki çocukların karşılaştığı kazaların ise
% 91' inin evlerde olduğu saptanmıştır. Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Sağlık
Hizmetleri Merkezi 2004 yılı verilerine göre; 1-19 yaş arası çocuklarda ölüm
nedenleri arasında en yüksek oranın kazalar olduğu saptanmıştır. Türkiye' de ise
çocuk ölümleri sıklıkla doğumsal nedenler, enfeksiyonlar ve beslenme bozukluğu
gibi nedenlerden kaynaklanmaktadır. Ancak ülkemizde kazalar ile ilgili yapılan bir
kaç bölgesel çalışma dışında, kazaların ne sıklıkla ölüme ve sakatlığa neden
olduğunu gösteren istatistiksel veri bulunmamaktadır.
Evlerde meydana gelen kazaların çoğu kolaylıkla tedavi edilebilen ve hastanelere
başvuruyu gerektirmeyen; ancak ev genelinde alınacak basit, düşük maliyetli
tedbirlerle önlenebilen kazalardır.

 

Ev Genelinde Alınacak Tedbirler

·         İnşaatın başlamasından itibaren uluslararası sigorta yaptırılmalı

·         Elektrik prizleri 150 cm' den yüksekte ve kapaklı olmalı

·         Ateşli silahlar, yanıcı maddeler, insektisitler ve ilaçlar kilit altında tutulmalı

·         Tüm ilaçlar kendi kutusunda saklanmalı

·         Avizeler, lambalar iyi tespit edilmeli

·         Kısa süreli de olsa yanık sigara bırakılmamalı

·         Pencere alt kenarları en az 120 cm yüksekte olmalı

·         Pencerelerin yakınına çocuğun tırmanabileceği koltuk, sandalye gibi eşyalar konulmamalı

·         Pencereleri emniyetli hale getirmek için emniyet kilidi olmalı, korkuluk yapılmalı

·         Evin giriş kapısı dışarı doğru açılmalı

·         Çocuk kedi, köpek gibi hayvanlarla evde yalnız bırakılmamalı

·         Alt kat pencereleri demir ile kaplı ise; en az iki yerde anahtarı kolay ulaşılır bir yerde açılma pencereleri olmalı

·         Evde fil kulağı, difenpahya, kalp kalbe karşı gibi çocuğu yediği zaman zehirleyebilecek çiçekler olmamalı

·         Evin bacaları en az yılda bir kez temizlenmeli

·         Soba, radyatör, mangal gibi ısıtıcıların etrafında siperlikler olmalı

·         Merdivenler iki kademe çıkışlı olmalı, çıkış açısı 45 dereceden fazla, trabzanların

·         Yüksekliği 120 cm' den düşük olmamalı

·         Merdiven kenarlarında trabzanlar, tutunacak yerler olmalı

·         Ev içinde sık kullanılan malzemeler kolay ulaşılabilecek alanlarda olmalı

·         Yürüteç kullanılmamalı

·         Çocukların oyuncakları, bilye, boncuk gibi malzemelerin hem çocukların ağza almasını, yutmasını engellemek hem de yaşlıların bu cisimlere basarak kayıp düşmesini önlemek için ortalıkta bırakılmamalı

·         Acil bir durum meydana geldiğinde aranacak merkezlerin numaraları evde herkes tarafından bilinen ve kolay ulaşılabilen bir yerde olmalı
(112:Ambulans, 155:Polis....)

 

Mutfakta Alınacak Tedbirler

·         Çocuk hiç bir zaman mutfakta tek başına bırakılmamalı

·         Ocakta yemekler arka gözlerde pişirilmeli, tava gibi kapların sapları içeri dönük olmalı

·         Duman alarmı bulunmalı

·         Şofben mutfakta olmalı, ancak mutlaka bacası açık, pencerede aspiratör olmalı

·         Çocuğun soluk borusuna kaçabilecek fasulye, kuruyemiş gibi besinler, çatal, bıçak gibi delici ve kesici araçlar, asidik ve kostik maddeler açıkta bırakılmamalı

·         Çocuklara verilecek yiyeceklerin ısısı kontrol edilmiş olmalı

·         Yemek pişirirken veya yerken çocuğa yeterince dikkat edilemeyecekse çocuk mutfaktan uzakta tutulmalı

·         Mutfak tabanı kaymayan seramikten yapılmalı veya kaymayı önleyen sünger kullanılmalı

·         Ocak ve fırınların yakınında kolayca yanıp-tutuşabilecek maddeler bulundurulmamalı